Bebeğim sürekli meme istiyor. Daha yeni emzirdim ama yine ağlıyor. Acaba sütüm yetmiyor mu?”

Yeni doğum yapan annelerin en sık yaşadığı endişelerden biri bu.

Özellikle bebeğin ne kadar süt içtiğini görememek, memeden sonra tekrar meme istemesi veya uzun süre emmesi annede kolayca “Bebeğim doymuyor” düşüncesine yol açabilir.

Ancak burada önemli bir ayrım var:

Bebeğin sık emmek istemesi, tek başına anne sütünün yetersiz olduğu anlamına gelmez.

Yenidoğanlar gün içinde sık sık emebilir. Dünya Sağlık Örgütü, bebeklerin açlık belirtilerine göre gece ve gündüz emzirilmesini ve ilk aylarda birçok bebeğin 24 saatte yaklaşık 8–12 kez emmesinin normal olabileceğini belirtiyor.

Peki bebeğiniz gerçekten yeterince süt alıyor mu?

Bunu anlamanın daha güvenilir yolları var.

Yenidoğan bebeğim neden sürekli emmek istiyor?

Öncelikle şunu bilmek önemli:

Her sık emme “süt yetmiyor” anlamına gelmez.

Yenidoğan bebeğin midesi küçüktür ve anne sütü kolay sindirilen bir besindir. Ayrıca bebeğin beslenme ihtiyacı günün her saatinde aynı olmayabilir.

Bazı zamanlarda bebeğiniz arka arkaya emmek isteyebilir. UNICEF de bebeklerin bazı dönemlerde daha sık emmek isteyebileceğini ve bunun “cluster feeding” olarak adlandırılan bir beslenme davranışı olabileceğini belirtiyor.

Bu nedenle:

“Bebeğim bugün çok sık emdi.”

cümlesi tek başına:

“Bebeğim süt alamıyor.”

anlamına gelmez.

Asıl bakılması gereken, bebeğin memeden etkili şekilde süt alıp almadığıdır.

Bebeğim emiyor ama süt aldığını nasıl anlayabilirim?

İşte annelerin en çok ihtiyaç duyduğu bölüm burası.

Memeden ne kadar süt çıktığını göremediğiniz için bebeğin aldığı sütü bazı belirtilerden değerlendirmek gerekir.

1. Emzirme sırasında yutkunuyor mu?

Bebeğiniz aktif olarak emdiğinde zaman zaman yutkunmasını görebilir veya duyabilirsiniz.

Emmenin ilk anlarında hızlı emme hareketleri olabilir. Süt akışı başladığında ise daha ritmik emme ve yutkunma fark edilebilir.

UNICEF, emzirme sırasında duyulabilen yutkunmanın etkili emzirmenin önemli işaretlerinden biri olduğunu belirtiyor.

Bu yüzden sadece:

“Memede kaç dakika kaldı?”

diye bakmak yerine:

“Gerçekten emiyor ve yutkunuyor mu?”

sorusuna da dikkat edin.

2. Bebeğinizin bezlerini takip edin

Özellikle ilk günlerde ıslak bez sayısı, bebeğin yeterli sıvı alıp almadığı konusunda önemli ipuçlarından biridir.

NHS’ye göre doğumdan sonraki ilk 48 saatte genellikle daha az sayıda ıslak bez görülür. Beşinci günden itibaren ise 24 saat içinde en az 6 ağır/ıslak bez beklenir.

Bu nedenle bebeğiniz daha birkaç günlükse, “Neden günde 6 bez yapmıyor?” diye düşünerek kendinizi endişelendirmeyin.

Bebeğin yaşına göre değerlendirme yapılmalıdır.

Basit bir takip yöntemi

Bebeğinizin ilk günlerinde küçük bir not tutabilirsiniz:

Bu tablo tek başına tanı koymak için kullanılmaz; bebeğin genel durumu ve kilo gelişimiyle birlikte değerlendirilmelidir.

WHO da yeterli süt alımını değerlendirirken ıslak bez sayısı ve bebeğin büyümesinin birlikte dikkate alınmasını öneriyor.

3. Bebeğinizin kilosu en önemli göstergelerden biridir

Annenin:

“Göğsüm yumuşadı.”

veya

“Eskisi kadar süt gelmiyor gibi.”

demesi tek başına bebeğin yeterince süt alamadığını göstermez.

Bebeğin büyümesinin ve kilo gelişiminin sağlık profesyoneli tarafından takip edilmesi çok daha anlamlıdır.

NHS, emzirmenin iyi gittiği durumlarda bebeğin ilk dönemlerde doğum kilosunun bir kısmını kaybedebileceğini, ardından kilo alımının düzenli şekilde başlamasının beklendiğini belirtiyor.

Bu nedenle:

Göğsünüzün dolgunluğu ≠ bebeğin aldığı süt miktarı

demek daha doğru olur.

“Göğüslerim yumuşadı, sütüm mü azaldı?”

Bu çok sık karşılaşılan bir endişedir.

Emzirmenin ilk dönemlerinde göğüslerin daha dolgun ve gergin hissedilmesi normal olabilir.

Daha sonra göğüslerin yumuşaması ise otomatik olarak “süt bitti” anlamına gelmez.

UNICEF, göğüslerin yumuşamasının veya artık eskisi kadar süt sızmamasının tek başına düşük süt miktarı göstergesi olmadığını belirtiyor.

Bu nedenle sadece göğsünüzün nasıl hissettiğine bakarak süt miktarınız hakkında karar vermeyin.

Bebeğim memede çok uzun kalıyor. Bu normal mi?

Her bebeğin emme süresi aynı değildir.

Bazı bebekler daha kısa sürede etkili şekilde süt alabilirken bazıları daha uzun süre emebilir.

UNICEF, bebeğin memede geçirdiği sürenin tek başına yeterli süt alıp almadığını göstermediğini belirtiyor.

Dolayısıyla:

“20 dakika emdi, kesin doydu.”

veya

“40 dakika emdi, kesin sütüm yetmiyor.”

şeklinde bir sonuç çıkarmak doğru değildir.

Daha önemli olan:

• Aktif emme var mı?
• Yutkunuyor mu?
• Bebek memeyi iyi kavrıyor mu?
• Islak bezleri nasıl?
• Kilo gelişimi nasıl?
• Emzirme sonrasında genel durumu nasıl?

sorularıdır.

Bebeğim emdikten sonra yine meme istiyor

İşte bu durum annelerin en çok kafasını karıştıran noktalardan biridir.

“Daha 20 dakika önce emzirdim, neden yine meme istiyor?”

Çünkü bebekler yalnızca aç olduklarında meme istemez.

Emmek;

• beslenme,
• sakinleşme,
• yakınlık,
• rahatlama

ihtiyaçlarıyla da ilişkili olabilir.

Ayrıca bazı dönemlerde bebeğin daha sık emmek istemesi normal olabilir. UNICEF, bebeğin beslenme ihtiyacının saatten saate ve günden güne değişebileceğini belirtiyor.

Bu nedenle bebeğiniz tekrar meme arıyorsa, sadece saate bakarak “daha yeni emdi” demeyin.

Bebeğinizin açlık işaretlerini gözlemleyin.

Bebeğin aç olduğunu nasıl anlayabilirim?

Ağlama çoğu zaman açlığın ilk işareti değildir.

Bebeğiniz:

• ellerini ağzına götürebilir,
• ağzını açabilir,
• başını memeye doğru çevirebilir,
• emme hareketleri yapabilir,
• huzursuzlanmaya başlayabilir.

Bu erken işaretleri fark ettiğinizde bebeği emzirmek, ağlamasını beklemekten daha kolay olabilir.

WHO da bebeğin erken beslenme işaretlerine yanıt verilerek emzirilmesini öneriyor.

Peki ne zaman “sütüm yetmiyor” diye düşünmeliyim?

Burada tek bir belirtiye bakmak yerine bütün tabloyu değerlendirmek gerekir.

Örneğin bebeğiniz:

• etkili şekilde ememiyorsa,
• emme sırasında yutkunma çok azsa,
• memeyi sürekli bırakıyor veya reddediyorsa,
• ıslak bezleri belirgin şekilde azsa,
• kilo gelişimiyle ilgili sorun varsa,
• beslenmeye uyanmakta zorlanıyorsa,
• genel olarak olağandışı şekilde halsiz görünüyorsa,

profesyonel değerlendirme almak gerekir.

NHS, bebeğin yeterli süt alıp almadığı konusunda endişe varsa erken dönemde ebe, sağlık profesyoneli veya emzirme konusunda uzman bir kişiden destek alınmasını öneriyor.

Bazen sorun süt miktarı değil, emzirmenin kendisi olabilir

Bu nokta çok önemli.

Anne:

“Sütüm yetmiyor.”

diye düşünebilir.

Fakat bazen asıl sorun bebeğin memeyi kavrama veya emme tekniğinde olabilir.

Örneğin bebeğin memeyi yeterince iyi kavrayamaması, sütün memeden etkili şekilde alınmasını zorlaştırabilir.

NHS, doğru pozisyon ve iyi kavramanın etkili emzirme açısından önemli olduğunu belirtiyor.

Bu nedenle süt miktarınızı sorgulamadan önce şu soruyu da sorun:

“Bebeğim memeyi doğru şekilde kavrayıp etkili emiyor mu?”

Eğer bundan emin değilseniz, bir emzirmenin bir uzman tarafından gözlemlenmesi çok değerli olabilir.

Evde bugün ne yapabilirsiniz?

Eğer bebeğiniz genel olarak iyi görünüyorsa ve sadece “çok sık emiyor, acaba doymuyor mu?” diye endişeleniyorsanız, bugün şu küçük kontrolü yapabilirsiniz:

1. Bir emzirmeyi gözlemleyin

Telefonu bir kenara bırakın ve sadece bebeğinize bakın.

Emiyor mu?

Yutkunuyor mu?

Memeyi nasıl kavrıyor?

2. Bezlerini takip edin

24 saat içinde kaç ıslak bez olduğunu not edin.

3. Bebeğin genel durumuna bakın

Bebeğiniz emzirme sonrasında nasıl?

Sakinleşiyor mu?

Uyanık olduğu dönemlerde normal davranıyor mu?

4. Kilosunu sağlık profesyoneliyle takip edin

Özellikle yenidoğan döneminde kilo takibi, yeterli beslenmenin değerlendirilmesinde çok önemlidir.

5. Kendinizi sadece pompayla değerlendirmeyin

Sağımla çıkan süt miktarı, bebeğin memeden aldığı süt miktarını tek başına göstermez. UNICEF de pompayla elde edilen miktarın doğrudan bebeğin memeden aldığı miktarla eşit kabul edilemeyeceğini vurguluyor.

“Bebeğim süt emmiyor” diyorsanız önce şu ayrımı yapın

Bu cümle aslında iki farklı durumu ifade edebilir:

Bebeğim çok sık emiyor

Bebek sık sık meme istiyor ama emiyor, yutkunuyor, bezleri uygun ve kilo gelişimi takipte iyi gidiyorsa sık emme tek başına sorun anlamına gelmez.

Bebeğim gerçekten etkili ememiyor

Bebek memeyi kavrayamıyor, aktif emme gerçekleşmiyor, yutkunma fark edilmiyor, bezler yetersiz veya kilo gelişimiyle ilgili endişe varsa emzirmenin değerlendirilmesi gerekir.

Bu iki durumu birbirinden ayırmak, annenin gereksiz yere “sütüm yok” kaygısına kapılmasını önleyebilir.

Ne zaman yardım almalısınız?

Şu durumlarda internetten bilgi okumakla yetinmeyin ve bebeğinizi değerlendirebilecek bir sağlık profesyoneline başvurun:

• Bebeğiniz memeyi belirgin şekilde reddediyorsa
• Beslenmek için yeterince uyanmıyorsa veya uyandırmakta zorlanıyorsanız
• Islak bez sayısı belirgin şekilde azaldıysa
• Emzirme sırasında etkili emme/yutkunma görülmüyorsa
• Kilo alımı konusunda endişeniz varsa
• Bebeğiniz alışılmadık derecede halsiz veya iyi görünmüyorsa
• İçinizde “Bir şeyler yolunda değil” şeklinde güçlü bir endişe varsa

Yenidoğanlarda özellikle beslenme ve sıvı alımıyla ilgili belirgin bir sorun düşünüyorsanız gecikmeden sağlık desteği alın.

Son söz: Bebeğinizin sık emmesi sizi korkutmasın

Eğer şu anda bebeğiniz sürekli meme istiyor diye bu yazıyı okuyorsanız, öncelikle şunu bilmenizi isterim:

Sık emmek, tek başına sütünüzün yetmediğini göstermez.

Bebeğinizin yeterli süt alıp almadığını anlamak için yalnızca emzirme süresine veya kaç kez emdiğine bakmayın.

Yutkunma + bezler + kilo gelişimi + bebeğin genel durumu birlikte değerlendirilmelidir.

Ve eğer hâlâ emin değilseniz, bunu tek başınıza çözmek zorunda değilsiniz.

Bazen yalnızca bir emzirmenin uzman tarafından gözlemlenmesi bile “Nerede sorun var?” sorusunun cevabını bulmaya yardımcı olabilir.

Kaynaklar

• WHO – Breastfeeding
• NHS – Breastfeeding: Is my baby getting enough milk?
• UNICEF – How do I know my baby is getting enough breastmilk?
• UNICEF – How often should a newborn feed?

Not: Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Bebeğinizin özel sağlık durumunun değerlendirilmesi yerine geçmez.